Проблемалық берешек

Заемшы жеке тұлға болған жағдайда, ол микрокредит беру туралы шарт (бұдан әрі – Шарт) бойынша міндеттемені орындау мерзімі өткен күннен бастап отыз күнтізбелік күн ішінде

«Микроқаржылық қызмет туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 9-2-бабының 2-тармағына сәйкес ұйымға баруға және (немесе) жазбаша нысанда және (немесе) цифрлық объектілер арқылы, және (немесе) микрокредит беру туралы шартта көзделген өзге де тәсілмен Шарт шарттарына өзгерістер енгізу туралы өзінің өтінішіне негіз болатын Шарт бойынша міндеттемені орындау мерзімінің өту себептері, кірістері және басқа да расталған мән-жайлар (фактілер) туралы мәліметтерді қамтитын өтініш беруге құқылы.

1. Бұл ретте Заңның 9-2-бабының 2-тармағында көзделген заемшы – жеке тұлғаның өтініші алынған күннен кейін он бес күнтізбелік күн ішінде ұйым заемшы – жеке тұлға ұсынған Шарт шарттарына өзгерістерді қарастырады және микрокредит беру туралы шартта көзделген тәсілмен, сондай-ақ цифрлық объектілер арқылы заемшыға:Шарт шарттарына ұсынылған өзгерістермен келісетіні;
2. Шарт шарттарын өзгерту бойынша қарсы ұсыныс туралы;
3. Мұндай бас тарту себептерінің дәлелді негіздемесін көрсете отырып, Шарт шарттарын өзгертуден бас тартатыны туралы жазбаша хабарлайды.

7-қосымшаның үшінші бөлігі 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап қаулының 5-тармағының редакциясында қолданысқа енгізіледі.

Ұйымның Шарт шарттарын өзгертуден бас тарту туралы шешімін алған жағдайда ёки Шарт шарттарын өзгерту туралы өзара қолайлы шешімге қол жеткізілмеген кезде, заемшы – жеке тұлға мұндай шешімді алған күннен бастап үш ай ішінде микроқаржы омбудсманына жүгінуге құқылы.

Заемшы ұйымның Шарт бойынша төлемдерді, соның ішінде мерзімі өткен берешекті енгізу қажеттілігі туралы талабын қанағаттандырмаған, сондай-ақ заемшы – жеке тұлға Заңның 9-2-бабының 2-тармағында көзделген құқықтарын іске асырмаған не Заңның 9-2-бабының 5-тармағына сәйкес заемшы – жеке тұлға мен ұйым арасында Шарт шарттарын өзгерту бойынша келісім болмаған жағдайларда, ұйым заемшыға қатысты Қазақстан Республикасының заңнамасында және (немесе) Шартта көзделген шараларды қолдануға, соның ішінде, бірақ онымен шектелмей, берешекті сотқа дейінгі өндіріп алуға және реттеуге коллекторлық агенттікке беруге (ұйымның Шартта мұндай құқығы болған жағдайда), Шарт бойынша құқықты (талапты) Заңның 9-1-бабының 5-тармағында көрсетілген тұлғаға жол беруге, Шарт бойынша борыш сомасын өндіріп алу туралы сотқа талап арызбен жүгінуге, сондай-ақ «Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы» Қазақстан Республикасының Заңында көзделген жағдайларды қоспағанда, кепілге қойылған мүлікке соттан тыс тәртіппен немесе сот тәртібімен өндіріп алуды бағыттауға құқылы.

Ұйым Заңның 9-2-бабының 2-тармағының 1-1) және (немесе) 2) бөлікшелерінде көзделген Шарт шарттарына өзгерістер енгізу туралы өтінішті:

1. «Тұрғын үй қатынастары туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес халықтың әлеуметтік жағынан әлсіз топтарына жататын;
2. Төтенше жағдайды енгізуге негіз болған мән-жайлар салдарынан зардап шеккен заемшы – жеке тұлға берген кезде кемінде үш ай мерзімге Шарт шарттарына ұсынылған өзгерістермен келісу туралы шешім қабылдайды.

Заңның 9-2-бабы 3-тармағының бірінші бөлігінің 1) бөлікшесінде көрсетілген заемшы – жеке тұлғамен жасалған Шарт шарттарына ұсынылған өзгерістермен келісу туралы шешім заемшы өтінішпен жүгінген айдың алдындағы екі ай үшін есептелген заемшының орташа айлық кірісі заемшы өтінішпен жүгінген айдың алдындағы он екі ай үшін есептелген заемшының орташа айлық кірісімен салыстырғанда отыз пайыздан астам төмендеген немесе атаулы әлеуметтік көмек тағайындалған жағдайда қабылданады.

Қаржылық қызметтерді тұтынушы (қарыз алушы) (бұдан əрі – Қарыз алушы) микрокредит беру туралы шарт (бұдан əрі – Шарт) бойынша міндеттемелерін орындамаған жағдайда, «Kredit Seven Kazakhstan  (Кредит  Севен  Казахстан)»

«Микроқаржы ұйымы жауапкершілігі шектеулі серіктестігі (бұдан əрі – МҚҰ) келесі құқықтарға ие:

1.1 МҚҰ-ның уəкілетті органы бекіткен микрокредиттер беру қағидаларында көзделген, Шарт жасасу жəне ол бойынша міндеттемелерді орындау үшін қажетті құжаттар мен мəліметтерді Қарыз алушыдан сұратуға, сондай-ақ ол ұсынған кез келген ақпараттың дұрыстығын тексеруге;

1.2 Шарт талаптарын Қарыз алушы үшін жақсарту жағына қарай біржақты тəртіппен өзгертуге. Осы тармақтың мақсаттары үшін Қарыз алушы үшін Шарт талаптарын жақсарту деп мыналар түсініледі:

• тұрақсыздық айыбын (айыппұлды, өсімпұлды) азайту немесе толық алып тастау;
• микрокредит беру туралы шарт бойынша сыйақы мөлшерлемесін төмендету;
• микрокредит бойынша төлемдерді кейінге қалдыру, оның ішінде мерзімді əскери қызмет өткеру кезеңін жəне ол аяқталғаннан кейінгі алпыс күнтізбелік күнді қамтитын мерзімге, жəне (немесе) бөліп төлеуді ұсыну;
• микрокредит беру туралы шартта Қарыз алушы үшін жағдайды жақсартатын қосымша талаптардың өзге де тізбесі көзделуі мүмкін.

1.3 Қарыз алушының қосымша келісімін алмай-ақ, құқықтарды (талаптарды) беру (цессия) шартын жасасу арқылы Шарт бойынша талап ету құқығын үшінші тұлғаға беруге;

1.4 Қазақстан Республикасының өндіріп алу сəтінде қолданыста болатын заңнамасында көзделген тəсілдермен берешекті мəжбүрлеп өндіріп алуға;

1.5 Қарыз алушы Шарт бойынша міндеттемелерді орындауды      мерзімінен кешіктірген жағдайда,

Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сəйкес барлық қажетті ақпарат пен құжаттарды ұсына отырып, коллекторлық агенттікпен сотқа дейінгі жəне/немесе сот тəртібімен берешекті өндіріп алу туралы шарт жасасу арқылы коллекторлық агенттікті тартуға;

1.6 Қарыз алушының микрокредитті қайтару мерзімін бұзғаны туралы ақпаратты МҚҰ-мен тиісті шарттар жасасқан кредиттік бюроларға беруге;

1.7 Қарыз алушы Шарт бойынша өз міндеттемелерін орындамаған немесе тиісінше орындамаған жағдайда, Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген шараларды   қолдануға, оның ішінде Қарыз алушыда Шарт бойынша берешекті жəне тиесілі сыйақымен бірге микрокредит сомасын қайтаруды, тұрақсыздық айыбын төлеуді мəжбүрлеп өндіріп алу туралы сотқа жəне өзге де органдарға жүгінуге, мемлекеттік бажды, сот жəне өзге де шығыстарды Қарыз алушының есебіне жатқызуға, сондай-ақ Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасында белгіленге тəртіппен Қарыз алушының кез келген мүлкіне өндіріп алуды қолдану жолымен жəне Қарыз алушыны Шарт бойынша берешегін өндіріп алуға байланысты МҚҰ шеккен өзге де шығыстарды өтеуді талап етуге;

1.8 Қарыз алушының Шарт бойынша міндеттемелерді орындамауы немесе тиісінше орындамауы салдарынан бұзылған немесе шектелген өз құқықтары мен мүдделерін қорғау үшін Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына қайшы келмейтін кез келген өзге де əрекеттер жасауға.

Қаржылық қызметтерді тұтынушы (қарыз алушы) микрокредит беру туралы шарт бойынша міндеттемелерін бұзған жағдайда келесі жауапкершілік пен құқықтық салдарлар туындауы мүмкін:

2.1 Негізгі борыш жəне (немесе) есептелген сыйақы бойынша мерзімі өткен берешектің пайда болуы;

2.2 Қазақстан Республикасының заңнамасында жəне Шартта көзделген тəртіппен жəне мөлшерде тұрақсыздық айыбының   (айыппұлдың, өсімпұлдың) есептелуі;

2.3 Қазақстан Республикасының заңнамасы талаптарына сəйкес мерзімі өткен берешектің болуы туралы ақпараттың кредиттік бюроларға берілуі;

2.4 Қазақстан Республикасының заңнамасында жəне Шарт талаптарында көзделген берешекті сотқа дейінгі реттеу шараларының қолданылуы;

2.5 Қаржылық қызметтерді тұтынушы (қарыз алушы) микрокредиттің кезекті бөлігін қайтару жəне (немесе) сыйақыны төлеу үшін белгіленген мерзімді қырық күнтізбелік күннен астам уақытқа бұзған жағдайда, МҚҰ тарапынан микрокредит сомасын жəне ол бойынша сыйақыны мерзімінен бұрын қайтару туралы талаптың туындауы;

2.6 Атқарушылық жазба негізінде немесе сот тəртібімен берешекті мəжбүрлеп өндіріп алу, оның ішінде негізгі борышты, сыйақыны, тұрақсыздық айыбын, сот шығыстарын жəне Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес өндіріп алынуға жататын өзге де сомаларды өндіріп алу. МҚҰ-ның талабы бойынша Қарыз алушы осыған байланысты барлық  залалдарды, оның  ішінде əкімшілік жəне сот шығыстарын, сондай-ақ сотқа дейінгі өндіріп алуға байланысты шығыстарды қоса алғанда, МҚҰ-ның жəне/немесе үшінші тұлғаның барлық шығыстары мен шығындарын өтейді;

2.7 Шарт бойынша талап ету құқығын Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес осындай талаптарды сатып алуға құқығы бар тұлғаларға беру;

2.8 Қазақстан Республикасының заңнамасында жəне Шарт талаптарында көзделген өзге де жауапкершілік пен құқықтық салдарлардың туындауы.

Төлем мерзімі өткен жағдайда қарыз алушының жүгіну тәртібі

Қазақстан Республикасының «Микроқаржы қызметі туралы» Заңының 9-2-бабына сәйкес, қарыз алушы – жеке тұлға МҚҰ-ға жазбаша түрде және (немесе) ақпараттандыру объектілері арқылы және (немесе) шартта көзделген өзге тәсілмен жүгінуге құқылы.

Өтініште төмендегілер көрсетілуі тиіс:

• шарт бойынша міндеттемелерді орындаудың кешігуіне себеп болған мән-жайлар туралы мәліметтер;
• қарыз алушының ағымдағы табыстары туралы мәліметтер;
• шарт талаптарын өзгертуге негіз болуы мүмкін өзге де расталған мән-жайлар.

Өтінішке міндеттемелердің орындалуының кешігуіне себеп болған мән-жайларды (фактілерді), табыстар туралы мәліметтерді және өтініш беруге негіз болған өзге де мән-жайларды (фактілерді) растайтын құжаттар қоса беріледі.

Қарыз алушының өтінішін қарау және микрокредит беру туралы шарт бойынша міндеттемелерді орындаудың кешігуіне себеп болған мән-жайларды (фактілерді) растау үшін қажетті құжаттардың тізбесі қолданылады.

МҚҰ-ның өтінішті қарауы

МҚҰ қарыз алушының өтінішін оны алған күннен бастап 15 (он бес) күнтізбелік күн ішінде қарайды.

Қарау нәтижелері бойынша МҚҰ қарыз алушыға:

• шарт талаптарына ұсынылған өзгерістермен келісетіні туралы;
• шарт талаптарын өзгерту жөніндегі МҚҰ-ның қарсы ұсынысы туралы;
• шарт талаптарын өзгертуден бас тарту туралы, бас тарту себептерін көрсете отырып,

хабарлайды.

Егер МҚҰ шарт талаптарын өзгертуден бас тарту туралы шешім қабылдаса немесе тараптар шарт талаптарын өзгерту жөнінде өзара қолайлы келісімге келе алмаса, қарыз алушы – жеке тұлға МҚҰ шешімін алған күннен бастап 15 (он бес) күнтізбелік күн ішінде МҚҰ-ны бір мезгілде хабардар ете отырып, микроқаржы омбудсманына жүгінуге құқылы.

МҚҰ-ның міндеттемелер орындалмаған жағдайда құқықтары

Егер қарыз алушы микрокредит шарты бойынша міндеттемелерін, оның ішінде мерзімі өткен берешекті өтеу жөніндегі міндеттемелерін орындамаса, МҚҰ Шартта және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген барлық шараларды қолдануға құқылы, оның ішінде:

1. берешекті сотқа дейін өндіріп алу және реттеу үшін коллекторлық агенттікке беруге немесе сотқа жүгінуге;
2. шарт бойынша талап ету құқығын үшінші тұлғаға беруге (цессия);
3. төлем мерзімі өткен әрбір күн үшін тұрақсыздық айыбын (өсімпұлды) есептеуге;
4. нотариустың атқарушылық жазбасы негізінде берешекті өндіріп алуға.

Берешекті өндіріп алу бойынша қосымша шаралар

Егер қарыз алушы:

• МҚҰ-ның берешекті өтеу туралы талаптарын орындамаса;
• берешекті реттеу үшін жүгіну құқығын пайдаланбаса;
• немесе тараптар шарт талаптарын өзгерту туралы келісімге келе алмаса,

МҚҰ Қазақстан Республикасының заңнамасында және шарт талаптарында көзделген шараларды қолдануға құқылы, оның ішінде:

• берешекті сотқа дейін өндіріп алу үшін коллекторлық агенттікке беруге;
• талап ету құқығын үшінші тұлғаларға беруге;
• берешекті өндіріп алу үшін сотқа жүгінуге.